Witoldznaczenie imienia, pochodzenie, imieniny i statystyki

Pochodzenie i znaczenie imienia Witold

Witold to polska wersja litewskiego imienia Vytautas. Składa się z dwóch członów: vyti, „gnać, prowadzić”, i tauta, „lud, naród”. Razem daje to „tego, który prowadzi lud” — imię złożone na tej samej zasadzie co słowiańskie imiona książęce w rodzaju Władysława.

Jest też druga hipoteza: część badaczy łączy Witolda z germańskim imieniem złożonym z witu, „las”, i waltan, „rządzić”. Najpewniej obie drogi się spotkały — litewski książę dał imieniu sławę, a podobnie brzmiące imię germańskie mogło wpłynąć na polski zapis z końcowym -d.

• LitewskiVytautasvyti „prowadzić” + tauta „lud”
• Ruski i łaciński, XIV w.Witowt, Vitolduszapisy imienia wielkiego księcia
• StaropolskiWitołt, Witowd, Witolddługie wahania pisowni w dokumentach
• XIX wiekWitoldustalona forma, imię chrzestne w polskich rodzinach
• DziśWitoldimię męskie, 89. co do liczebności w Polsce

Litewską końcówkę -as polszczyzna odrzuciła, bo nie pasowała do odmiany. Jako imię chrzestne Witold upowszechnił się w XIX wieku, w czasach romantycznego zainteresowania Litwą i jej dziejami — w połowie stulecia był już w szlacheckich i inteligenckich rodzinach imieniem częstym.

Kiedy Witold obchodzi imieniny

Witold świętuje w listopadzie: 12 listopada, dzień po Święcie Niepodległości. Ta data nie ma patrona — świętego Witolda w kalendarzu nie ma — ale to ją rodziny wybierają najczęściej i to ona stoi w kalendarzach na wierzchu.

• główne
  listopada
  12

• 12 listopadaData przyjęta w polskich kalendarzach i najczęściej obchodzona — bez patrona.

Październik czy listopad

Kalendarze notują Witolda także 12 października, a część rodzin świętuje właśnie wtedy. Letni termin w połowie czerwca przyszedł najpewniej od św. Wita, którego imię brzmi podobnie, choć nie ma z Witoldem wspólnego pochodzenia. Jeśli Witold sam nie wskaże swojego dnia, bezpieczniejszy jest listopad.

Świętego Witolda nie ma — są wielki książę, święty o podobnym imieniu i rotmistrz

Witold jest imieniem historycznym, nie kalendarzowym. Zamiast patronów ma postacie, od których wzięła się jego sława — i jednego świętego, który pożyczył mu letnią datę.

Zdrobnienia i formy pieszczotliwe imienia Witold

Zdrobnienia Witolda powstają z pierwszej sylaby i dlatego część z nich dzieli z Witem i Wiktorem.

Witek · Wituś · Witoldek · Witeczek · Witunio

Witek to forma uniwersalna: na boisku, w szkole i w pracy, u kilkulatka i u emeryta. Wituś i Witeczek należą do domu. Witoldek jest rzadszy, bo zachowuje całe imię i brzmi przez to bardziej uroczyście, a Witunio zostaje w dziecięcym pokoju.

Witold w innych językach

Poza Polską i Litwą Witold jest imieniem rzadkim. Inne języki znają go głównie jako imię historycznego księcia — i każdy zapisuje je po swojemu.

Witold w liczbach

Witold to jedno z niewielu imion w pierwszej setce, które wśród noworodków wyraźnie zyskuje. W całej populacji zajmuje 89. miejsce — ten sam numer co Nadia na liście imion żeńskich, tyle że ich historie biegną w przeciwnych kierunkach: Nadia traci, Witold rośnie.

Wykres to niemal nieprzerwana wspinaczka. Na początku wieku Witolda dostawało około 140 chłopców rocznie, w 2014 już ponad czterystu, a szczyt przypadł na 2019 — ponad sześćset nadań. Późniejsze słupki są nieco niższe, ale to efekt mniejszej liczby urodzeń, nie odwrotu: w rankingu chłopców Witold awansował z 62. miejsca w 2020 roku na 53. w 2025. Mimo tego wzrostu suma nadań z całego stulecia to niespełna jedna piąta żyjących Witoldów — większość z nich to wciąż ojcowie i dziadkowie dzisiejszych małych Witków. Najedź na słupek, żeby zobaczyć liczbę dla konkretnego roku.

Sąsiedztwo w rankingu imion męskich

Ostatnie roczniki — gdzie plasowało się imię Witold

Rejestr PESEL zawiera 46 202 różnych imion męskich nadanych jako pierwsze. Stan danych: 20 stycznia 2026.

Znani Witoldowie

Lista znanych Witoldów to w dużej części polska kultura XX wieku: literatura, muzyka, malarstwo, film i nauka.

• Witold GombrowiczPowieściopisarz, dramaturg i filozof, autor „Ferdydurke” i „Trans-Atlantyku”; większość życia spędził na emigracji w Argentynie i Francji.
• Witold LutosławskiKompozytor i dyrygent, jeden z najwybitniejszych polskich kompozytorów XX wieku, kawaler Orderu Orła Białego.
• Witold PileckiRotmistrz kawalerii, współzałożyciel Tajnej Armii Polskiej, organizator konspiracji w Auschwitz i autor raportów o obozie.
• Witold WojtkiewiczMalarz i grafik Młodej Polski, symbolista uznawany przez niektórych za prekursora surrealizmu.
• Witold PyrkoszAktor teatralny, filmowy i dubbingowy, przez kilka pokoleń widzów kojarzony z rolami w serialach.
• Witold SobocińskiOperator filmowy, autor zdjęć do filmów Andrzeja Wajdy i Romana Polańskiego.
• Witold ZglenickiGeolog i nafciarz, nazywany „ojcem nafty bakijskiej”, hojny darczyńca polskiej nauki.

Witold w powiedzeniach i w kulturze

Ludowych przysłów o Witoldzie nie ma — imię weszło do kalendarza za późno i bez świętego. Ślad w kulturze jest za to wyjątkowo gęsty.

• Witold Wielki

  Na Litwie Vytautas Didysis jest bohaterem narodowym. Jego imię nosi uniwersytet w Kownie, założony w 1922 roku i reaktywowany w 1989, a pomniki księcia stoją w wielu litewskich miastach.

• „Ferdydurke”

  Narrator powieści Gombrowicza, trzydziestoletni mężczyzna cofnięty do szkolnej ławki, to Józio — ale autor przeszedł do historii pod własnym imieniem, a określenie „gombrowiczowski” weszło do polszczyzny.

• Raport Witolda

  Tak nazywa się raport, który Witold Pilecki przygotował po ucieczce z Auschwitz. Jego pseudonim stał się tytułem jednego z najważniejszych dokumentów II wojny światowej.

Ciekawostki o Witoldzie

• Korona, która nie dojechała. Witold miał zostać koronowany na króla Litwy w 1430 roku, ale poselstwo z koroną zostało zatrzymane po drodze. Książę zmarł kilka tygodni później, nie doczekawszy uroczystości.

• Imię romantyków. Witold upowszechnił się w XIX wieku, gdy literatura i historiografia odkrywały na nowo dzieje Wielkiego Księstwa Litewskiego. To jedno z nielicznych polskich imion pochodzenia litewskiego.

• Bez świętego, a z imieninami. Ani Witold, ani Vytautas nie ma patrona w kalendarzu kościelnym. Listopadową datę ustaliły kalendarze, a czerwcową — podobieństwo do Wita.

• Awans o dziewięć miejsc. W ciągu pięciu lat Witold przesunął się z 62. na 53. miejsce wśród imion nadawanych chłopcom, choć urodzeń w Polsce ubywało.

Najczęstsze pytania o imię Witold