Kazimieraznaczenie imienia, pochodzenie, imieniny i statystyki

Pochodzenie i znaczenie imienia Kazimiera

Kazimiera jest żeńską formą Kazimierza i nie ma osobnej etymologii — dziedziczy ją w całości po imieniu męskim. To dwuczłonowe imię słowiańskie: pierwszy człon wiąże się z czasownikiem kazić, czyli „psuć, niszczyć”, drugi z rzeczownikiem mir, „pokój”. Dosłowny odczyt to „niszcząca pokój”. Jak dawni Słowianie rozumieli takie połączenie, nie wiadomo — w imionach dwuczłonowych sens całości często nie wynika wprost z sensu części.

Rzecz najciekawsza nie leży jednak w znaczeniu, tylko w dacie narodzin. W średniowieczu Kazimiery nie było. Męski Kazimierz nosili Piastowie i Jagiellonowie, a kobiety z tych samych rodów dostawały imiona chrzcielne: Elżbieta, Jadwiga, Anna. Przyjmuje się, że forma żeńska upowszechniła się dopiero pod koniec XVII wieku, kiedy królową została Marysieńka — Maria Kazimiera, żona Jana III Sobieskiego.

• Prasłowiańskikaziti + mirъczasownik „psuć, niszczyć” i rzeczownik „pokój”
• StaropolskiKazimir, Kaźmierzimię męskie, notowane od XI wieku w dynastii Piastów
• PolskiKazimierzforma utrwalona przez królów i świętego królewicza
• XVII wiekKazimieraforma żeńska, upowszechniona za sprawą Marii Kazimiery Sobieskiej
• DziśKazimieraimię żeńskie, 101. co do liczebności w Polsce

Zmiana -mir w -mierz to zwykła polska droga, opisana szerzej przy Kazimierzu i Włodzimierzu. Przy Kazimierze widać jej skutek z drugiej strony: polszczyzna nie mówi Kazimira, tylko buduje formę żeńską od już spolszczonego rdzenia. Kazimira została za to na Litwie — razem z równoległą tam Kazimierą.

Kiedy Kazimiera obchodzi imieniny

Kazimiera świętuje przede wszystkim 4 marca, razem z Kazimierzami — w dzień św. Kazimierza królewicza. To typowy los żeńskiej formy imienia męskiego: data patrona przeszła na całą rodzinę imienia, choć sam święty był mężczyzną. Kazimiera ma też własną patronkę, wspominaną w grudniu.

• główne
  marca
  4

• 4 marcaŚw. Kazimierz królewicz, patron Polski i Litwy — data uznawana za główną.
• 19 grudniaRocznica śmierci bł. Marii Marty od Jezusa, czyli Kazimiery Wołowskiej, niepokalanki rozstrzelanej pod Słonimiem w 1942 roku.

Marzec czy grudzień

Termin marcowy jest bezpieczny niemal zawsze: tak podają kalendarze ścienne i tak obchodzi większość rodzin. Grudniowa data ma inną wagę. Jest jedyną, za którą stoi kobieta o tym imieniu, więc wybierają ją osoby związane z niepokalankami albo z Lublinem, skąd pochodziła błogosławiona. Przy starszej Kazimierze, która od lat świętuje „na Kazimierza”, nie ma powodu tego zmieniać.

Patroni imienia — królewicz, siostra z Lublina i założycielka z Kozienic

Kazimiera ma patrona po formie męskiej i dwie kobiety, które nosiły dokładnie to imię. Jedna jest błogosławioną męczennicą, druga czeka na beatyfikację.

Zdrobnienia i formy pieszczotliwe imienia Kazimiera

Wszystkie zdrobnienia Kazimiery wyrastają z pierwszej sylaby i kończą się na -zia albo -zieńka. Pełne imię ma cztery sylaby, więc w domu niemal nikt go nie używał.

Kazia · Kazieńka · Kaziunia · Kaźka · Kaziuchna · Kaziulka · Kazinka

Kazia to forma, pod którą większość Kazimier znała cała wieś albo cała kamienica. Kazieńka i Kaziunia brzmią czule, z przewagą babcinej czułości. Kaźka jest twardsza, gwarowa i bywała po prostu przezwiskiem. Zdrobnienie Kazia ma tę osobliwość, że różni się od męskiego Kazio tylko końcówką — na liście obecności z dawnych lat oba wyglądały prawie tak samo.

Kazimiera w innych językach

Żeńska forma jest rzadka nawet tam, gdzie męski Kazimierz się przyjął. Poza Polską żyje przede wszystkim na Litwie, w dwóch wersjach. W językach zachodnich istnieje głównie na papierze — w słownikach imion i w zapisie imienia Marysieńki.

Wszystkie formy zachodnie zaczynają się od C albo K i mają w środku -mir-. Polska Kazimiera z -mier- jest wśród nich wyjątkiem — tym samym, który odróżnia Kazimierza od niemieckiego Kasimir.

Kazimiera w liczbach

W rejestrze PESEL żyje w Polsce ponad czterdzieści dziewięć tysięcy Kazimier, co daje imieniu 101. miejsce wśród żeńskich. To wynik, którego nie da się wyczytać z wykresu niżej. Prawie wszystkie te kobiety urodziły się w XX wieku, a wśród dziewczynek z ostatnich dwudziestu sześciu lat Kazimiera praktycznie nie występuje.

Wykres jest niemal pusty. Rejestr nadań wymienia imię tylko w 2019 i 2020 roku, za każdym razem z kilkoma dziewczynkami; w 2020 dało to 566. miejsce wśród imion nadanych noworodkom. Zero w pozostałych latach nie znaczy, że imienia nie nadano ani razu — rejestr nadań wymienia imię dopiero od dwóch nadań w roku, więc w tych latach dziewczynek o tym imieniu mogło być najwyżej po jednej. Suma ze wszystkich roczników to ułamek promila liczby żyjących Kazimier; mniejszy odsetek ma w całym zestawieniu tylko Genowefa. Najedź na słupek, żeby zobaczyć liczbę dla konkretnego roku.

Sąsiedztwo w rankingu imion żeńskich

Ostatnie roczniki — gdzie plasowało się imię Kazimiera

Rejestr PESEL zawiera 28 786 różnych imion żeńskich nadanych jako pierwsze. Stan danych: 20 stycznia 2026.

Kazimierz wrócił, Kazimiera nie

Najciekawiej wygląda to w porównaniu z formą męską. W 2000 roku Kazimierz dostało w Polsce zaledwie kilkudziesięciu chłopców, a w 2025 już ponad sześciuset — imię weszło do pierwszej pięćdziesiątki nadań, razem z całą falą imion po pradziadkach. Kazimiera tej drogi nie przeszła. Rejestr nie mówi, dlaczego moda na imiona pradziadków ominęła formę żeńską; widać tylko, że w tych samych latach syn dostaje Kazimierza setki razy częściej, niż córka Kazimierę.

Znane Kazimiery

Lista jest długa i prawie w całości dwudziestowieczna. Dominują pisarki, nauczycielki i kobiety, które jako pierwsze wchodziły do zawodów i instytucji zamkniętych wcześniej dla kobiet. Zamiast lat życia podajemy dziedzinę: data nie zdezaktualizuje się razem z życiorysem.

• Maria Kazimiera SobieskaMarysieńka, królowa Polski, żona Jana III Sobieskiego i adresatka jego słynnych listów — imienniczka, od której forma żeńska miała zacząć karierę.
• Kazimiera IłłakowiczównaPoetka i tłumaczka, jedna z pierwszych kobiet urzędniczek w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, sekretarka Józefa Piłsudskiego. Jej przekład „Anny Kareniny” wciąż jest wznawiany.
• Kazimiera BujwidowaDziałaczka społeczna z Krakowa, założycielka pierwszego krakowskiego gimnazjum żeńskiego z maturą, jedna z pionierek starań o prawo kobiet do studiów.
• Kazimiera AlbertiPoetka, powieściopisarka i tłumaczka, działaczka kulturalna.
• Kazimiera NiewiarowskaŚpiewaczka operetkowa, primadonna warszawskiej operetki, a potem dyrektorka teatru.
• Kazimiera UtrataAktorka filmowa i teatralna.
• Kazimiera SzczukaKrytyczka i historyczka literatury, nauczycielka akademicka, dziennikarka i prezenterka telewizyjna.

Kazimiera w powiedzeniach i w kulturze

Własnych przysłów Kazimiera się nie dorobiła — marcowe porzekadła należą do świętego Kazimierza i do Kazimierzów. Za to w polskiej literaturze i telewizji imię ma kilka bardzo wyrazistych postaci.

• Pani Wąsowska z „Lalki”

  Kazimiera Wąsowska, młoda, niezależna wdowa z powieści Bolesława Prusa, przyjaciółka Izabeli Łęckiej. Jedna z niewielu postaci „Lalki”, które mówią Wokulskiemu prawdę wprost.

• Kazia z „Panien z Wilka”

  Jedna z sióstr z opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza, które Andrzej Wajda przeniósł na ekran w 1979 roku.

• Kazimiera Solejukowa z „Rancza”

  Postać z serialu, grana przez Katarzynę Żak: żona Solejuka i matka licznej gromadki dzieci. Dla młodszych widzów to pewnie pierwsze skojarzenie z tym imieniem.

• Kaziuki

  Wileński jarmark w dzień św. Kazimierza, odbywający się od czterystu lat. Kazimiery, które obchodzą imieniny 4 marca, świętują w ten sam dzień co cały jarmark.

Ciekawostki o Kazimierze

• Imię młodsze od formy męskiej o sześć wieków. Kazimierz jest notowany w dynastii Piastów od XI wieku, Kazimiera — dopiero od czasów Sobieskiego. W średniowiecznych dokumentach żeńskiej formy nie ma wcale.

• Królowa z francuskim imieniem. Maria Kazimiera de La Grange d’Arquien przyjechała do Polski jako dziecko, w orszaku królowej Ludwiki Marii. Po francusku nazywała się Marie Casimire, a w Polsce przylgnęło do niej zdrobnienie Marysieńka — od pierwszego imienia, nie od drugiego.

• Pierwsza i jedyna błogosławiona z Lublina. Kazimiera Wołowska jest wymieniana jako jedyna błogosławiona urodzona i wychowana w Lublinie. Szlak Lublinian upamiętnia dom, w którym przyszła na świat.

• Sąsiadki z rankingu, dwa różne światy. Tuż za Kazimierą stoi Marlena — liczba żyjących różni się o kilkaset osób. Marlena jeszcze w 2000 roku była nadawana setkom dziewczynek, Kazimiera już wtedy nie występowała w rejestrze nadań.

Najczęstsze pytania o imię Kazimiera